Home Kolki
Kolki
Rozpoznawanie kolki
Wachlarz objawów pojawiających się w przypadku kolek jest bardzo szeroki, zależny od miejsca schorzenia, jego nasilenia, a przede wszystkim od stopnia bolesności towarzyszącej chorobie. Ból w przypadku kolek powodowany jest nadmiernym skurczem (kolki spastyczne), rozciąganiem ściany jelita (przeładowania lub wzdęcia), albo niedokrwieniem (skręty, wgłębienia bądź uwięźnięcia). Są to najgroźniejsze kolki, ponieważ w wyniku zaciśnięcia naczyń krezkowych i niemożności odżywienia jelit w krótkim czasie dochodzi do martwicy niedokrwionego obszaru, co w przypadku braku interwencji chirurgicznej zawsze doprowadza do śmierci konia.

  W łagodnych przypadkach problemy z pracą jelit mogą manifestować się jedynie mniejszym lub brakiem zainteresowania jedzeniem, zmniejszoną reakcja na otoczenie – „posmutnieniem”, ewentualnie nerwowym poruszaniem ogonem, przyjmowaniem stałej, wyprostowanej pozycji ciała, oglądaniem się na boki, poceniem, przyspieszeniem oddechów.

Przy większej intensywności bólu konie kładą się i wstają naprzemiennie, poruszają niespokojnie, grzebią, kopią w brzuch nogami. Przy ekstremalnie silnym bólu zwierzęta gwałtownie się przewracają, tarzają stwarzając zagrożenie dla siebie i osób w ich otoczeniu.

Niekiedy konie przyjmują określone charakterystyczne postawy np. rozciągają się jak "koń na biegunach", przysiadają na przednich lub tylnych kończynach leżą na grzbiecie. Często oddają niewielkie ilości moczu lub przyjmują postawę jak do oddawania moczu czy kału, ale ich nie oddają.

Zawsze niepokoić powinno zmniejszenie bądź brak oddawania kału przez konia! 

Objawy mogą być niezmienne przez dłuższy okres czasu, mogą ulegać nasileniu i zmieniać się ich charakter – w przypadku kolejnych następstw, mogą też następować nawrotowo. Dlatego, nawet po ustąpieniu objawów niezbędna jest dłuższa obserwacja zwierzęcia i wdrożenie działań profilaktycznych  np. diety, odstawienia od pracy, spacery w ręku. Nagłe ustąpienie silnych objawów bólowych jest bardzo złym prognostykiem może świadczyć np. o pęknięciu żołądka lub jelita ślepego.

 
Postępowanie przy kolce

Pierwsze działania po zauważeniu nietypowego zachowania zwierzęcia obejmują, oprócz telefonu do lekarzaJ, odstawienie karmy. Nawet po ustąpieniu objawów głodówka powinna trwać  kilka dni, podaje się wtedy jedynie niewielkie ilości, dobrej jakości moczonego siana.

W przypadku niewielkiego stopnia bólów dopuszczalne jest lonżowanie stępem, bądź prowadzenie na lince, ponieważ ruch sprzyja powrotowi prawidłowej perystaltyki jelit. Absolutne zabronione jest natomiast kłusowanie konia – przepełnione jelita zachowują się jak balast i w trakcie intensywnych i krótkich ruchów ciała góra-dół mogą ulec przemieszczeniu bądź skręceniu znacznie pogarszając sytuację. Analogiczne kontrowersje dotyczą pozwolenia na tarzanie się koni. Jest to dozwolone jedynie w przypadku przesznurowania okrężnicy przez więzadło śledzionowo-nerkowe, i to wyłącznie w klinice, gdzie w razie niepowodzenia natychmiast można przeprowadzić zabieg operacyjny. W innych przypadkach grozi to znacznym pogorszeniem stanu konia, nie tylko poprzez niekorzystny wpływ na przemieszczone partie jelit, ale także na możliwość niebezpiecznych urazów.

W przypadku lekkich kolek, rozwiązanych z powodzeniem za pomocą doraźnej interwencji lekarsko-weterynaryjnej, oprócz diety należy odstawić konia od treningu, ale jednocześnie zapewnić mu odpowiednią ilość ruchu poprzez spacery w ręku lub na lonży stępem. Wypuszczenie na pastwisko jest przeciwwskazane, ze względu na postępowanie dietetyczne, a także dlatego, że samodzielnie koń nie zaserwuje sobie odpowiedniej ilości ruchu do pobudzenia prawidłowej czynności przewodu pokarmowego.

W większości przypadków kolek pomoc lekarza weterynarii jest konieczna i powinna być udzielona jak najszybciej – obraz choroby może być bardzo zmienny, a choroby kolkowe mogą się szybko, a nawet gwałtownie pogłębiać. W ekstremalnych sytuacjach silne objawy w postaci tarzania, rzucania się mogą się pojawić nagle, bez żadnych symptomów poprzedzających , a silne kolki takie jak skręt czy wgłębienie jelita w przeciągu kilku godzin mogą doprowadzić do śmierci zwierzęcia.

Lekarz weterynarii w pierwszej kolejności przystępuje do wstępnego badania nasilenia zaburzeń związanych z kolką: badania tętna, oddechów i innych parametrów krążeniowo-oddechowych, podaje leki przeciwbólowe i rozkurczowe – w celu przyniesienia ulgi, ale też ułatwienia dalszej części badania, mającego decydujące znacznie w stawianiu rozpoznania. Do standardowych badań w przypadku kolki należy: sondowanie, badanie rektalne oraz osłuchiwanie jamy brzusznej. Dodatkowo można przeprowadzić badanie ultrasonograficzne, ale ze względu na ograniczenia technologiczne obecnie nie ma możliwości zobrazowania w ten sposób całej jamy brzusznej, jakkolwiek w wielu przypadkach jest bardzo cennym uzupełnieniem diagnostyki.

W celu odpowiedniego nawodnienia zwierzęcia właściwe jest założenie kateteru dożylnego - tzw. venflonu. Pozwala to na podawanie dużych ilości płynów nawadniających -koń potrzebuje ich czasami nawet 10-15l. Obecność stałego dostępu do żyły pozwala też na swobodne i szybkie podawanie leków, zwłaszcza jeśli dojdzie do nagłego pogorszenia objawów i ze względu na niepokój zwierzęcia dostęp do niego będzie utrudniony.

Sondowanie – umieszczenie przez nozdrza tzw. sondy nosowo- żołądkowej pozwala na stwierdzenie obecności płynu i treści, co może świadczyć o braku drożności jelit cienkich. Żołądek wypełniony płynem musi zostać opróżniony, co w wielu przypadkach samo z siebie jest zabiegiem leczniczym przynoszącym ulgę i niekiedy ratującą życie zwierzęcia. Możliwe jest także w ten sposób wprowadzenie wody i oleju parafinowego ułatwiającego przejście zaczopowanej treści i w ten sposób wyleczenie zwierzęcia.

Badanie rektalne - nadal pozostaje niezbędnym elementem diagnostyki kolek, a doświadczony lekarz uzyskuje w ten sposób wszelkie niezbędne informacje do postawienia rozpoznania bezpośredniej przyczyny kłopotów zwierzęcia, a także podjęcia decyzji co do leczenia. Dodatkowo badanie ultrasonograficzne może uzupełnić informacje na temat narządów leżących przy ścianie jamy brzusznej, zbyt daleko by dotrzeć do nich ręką.

Osłuchiwanie - za pomocą stetoskopu brzucha po obu stronach w górnej i dolnej części pozwala na ocenę pracy poszczególnych części jelit,przy czym możemy mieć do czynienia z jej wzmożeniem lub osłabieniem.

 

Bardzo cenną wskazówką jest reakcja na standardowe leki stosowane do doraźnej interwencji. Istotne jest, aby użyć leków niezbyt silnie działających, ponieważ zbyt silne działanie przeciwbólowe może zamaskować rozwój choroby. Brak objawów u konia po podaniu takich leków nie świadczy o rozwiązaniu problemów, a jedynie o braku subiektywnego poczucia bólu u konia, a proces chorobowy mogący doprowadzić do śmierci z powodu martwicy, pęknięcia jelit bądź zaburzeń sercowo-naczyniowych toczy się nadal odbierając nam możliwość interwencji w postaci szybkiej operacji zwierzęcia.